مصطفى النوراني الاردبيلي
140
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
دهن الفستق ( روغن پسته ) : روغن پسته گرم و نرم است و سينه و شش را نيك باشد و روغن فندق همچنين . دهن البلسان : روغن بلسان گرم و تيز است . فالج و لقوه و استرخاء و رعشه و خدر و تشنج و همه بيماريهاى سرد را نيك بود و بدلش : روغن كاذى ، گياه درختى است چون نخل ليكن كوتاهتر كه در عمان و يمن و هند فراوان بوده ، خام است و فيثاغورس و بعضى ديگر طبيبان مىگويند بدلش روغن رازقى نوعى از سنبل است و گل راى بيل را نيز مىگويند و راى بيل گلى است خوشبوى كه در هند و بنگاله و دكن بسيار است و از آن روغن مىگيرند كهنه است ، يك وزنش و نيم وزن روغن نارجيل و يك چهارم وزنش روغن زيت كهنه و روغن بلسان را حرارت و خشكى قوى است ، تحليل قوى مىكند و همه بيماريهاى بلغمى دير گشاى را سود مىكند و سنگ را در مثانه خرد كرده و اگر زنى نمىتواند آبستن بشود به زير برگيرد آبستن مىشود و كسى را كه خانق النمر خورده باشد يا فطر ( قارچ ) يا افيون چون نيم در مسنگ از او بخورد با آبى كه اندر او نانخواه بجوشانيده باشد سود مىكند و بهترين آن تازهتر و قوى و بوىتر باشد و او را از مصر مىآورند و هر چه را بوى ترشى آيد نيك نباشد و اگر اندكى از او بر بسيار شير زنند شير را بفشراند و اگر در آب كنند همچون شير شود و آنكه در او غش باشد بر سرآب افتد و ديگر آزمايش وى آنست كه كندوزى يا برگ گندنايى در او زنند و به آتش فراز دارند آتش بگيرد و او گرم و خشك است در درجه سوم و مىگويند كه جز به مصر جايى ديگر يابند كه آن جاى را عين الشمس نام محلى از مصر را مىگويند ، مىخوانند و فرعون لقب مخصوص پادشاهان مصر است . خادمان و پاسبانان را بر او نگهبان كرده بودى تا كس آن را نبرد . دهن الغار : روغن غار نام درختى است كه يونانيان محترم مىدارند و ميوه قسمتى از آن درخت را